Zaznacz stronę

INDYWIDUALIZACJA PROCESU NAUCZANIA

Planując i realizując proces edukacji i wychowania nauczyciel powinien stosować obowiązujące zasady kształcenia stanowiące normy postępowania dydaktycznego i ukierunkowujące aktywność dzieci tak, by osiągane były zamierzone przez nauczyciela cele kształcenia i jednocześnie respektowana podmiotowość każdego dziecka.

Indywidualizacja to przede wszystkim:
– odpowiednie podejście nauczyciela – dostrzeganie i rozumienie zróżnicowania poziomu rozwoju dzieci w grupie oraz indywidualnych doświadczeń determinujących ten rozwój,
– tworzenie warunków do rozwoju dziecka zgodnego z jego własnym tempem, uwzględniających indywidualne czynniki wpływające na rozwój dziecka,
– uwzględnianie możliwości i preferencji dzieci w zakresie sposobów uczenia się,
– zróżnicowanie form i metod pracy,
– indywidualizacja pracy w ramach obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjno-wychowawczych – odpowiedni dobór treści, metod i form pracy z dziećmi.

Celem tych oddziaływań powinny być konkretne osiągnięcia dzieci oraz – w dalszej perspektywie – przygotowanie ich do podjęcia nauki w szkole, z takim zapleczem, by na kolejnym etapie edukacji odnosiły sukcesy adekwatne do możliwości.

Zasady indywidualizacji pracy z dzieckiem:
– Zasada świadomej aktywności dzieci: nauczyciel jest świadomy celów kształcenia, ukazuje je dzieciom i odpowiednio motywuje dzieci do osiągania zamierzonych wyników.
– Zasada poglądowości działanie na konkretach: wielozmysłowy kontakt dziecka z poznawaną rzeczywistością, nauczanie polisensoryczne.
– Zasada przystępności: stopniowanie trudności, konieczność dostosowania materiału nauczania, metod kształcenia i środków dydaktycznych do poziomu rozwoju i możliwości psychofizycznych dziecka, przechodzenie od ogółu do szczegółu.
– Zasada systematyczności uporządkowanie procesu nauczania: uczenia się według logicznej struktury, w oparciu o wyjściowy stan wiedzy i umiejętności dziecka i systematyczne nawiązywanie do tej wiedzy, kształtowanie holistycznego rozumienia otaczającego świata.
– Zasada łączenia teorii z praktyką: budowanie dziecięcej wiedzy o świecie od działania w praktyce po tworzenie uogólnień i budowanie wiedzy teoretycznej, powiązanie wiedzy teoretycznej z praktyką.
– Zasada trwałości wiedzy i umiejętności: utrwalanie wiedzy poprzez np. powtarzanie, działanie.
– Zasada indywidualizacji i zespołowości: uwzględnianie indywidualnych możliwości każdego dziecka, konieczność zachowania indywidualnego podejścia do ucznia w warunkach pracy zespołowej, współpraca i współdziałanie wszystkich dzieci w grupie, co będzie sprzyjać uspołecznianiu dzieci, uczeniu się reguł współżycia, wzajemnemu uczeniu się od siebie.
– Zasada samodzielności: stopniowe wdrażanie dzieci do samodzielnego działania, myślenia oraz kierowania własną aktywnością, zezwalanie na samodzielne rozwiązywanie problemów, stawianie hipotez i ich weryfikowanie. Sprzyja budowaniu poczucia sprawstwa i pozytywnej samooceny. Samodzielne zdobywanie wiedzy oraz rozwijanie tej umiejętności w pracy umysłowej u uczniów.
– Zasada pracy na zasobach: w organizacji procesu dydaktyczno-wychowawczego koncentracja na tym, co dziecko już wie, umie, potrafi, a nie na jego deficytach, trudnościach.
– Zasada akceptacji i pomocy: akceptacja dziecka takim, jakie jest, pomoc dziecku w aktywizacji jego zasobów, w usamodzielnieniu się i w przezwyciężeniu trudności rozwojowych. Zasada ta ukierunkowana jest także na kształtowanie właściwej atmosfery i odpowiednich warunków wychowawczych w środowisku dziecka.
– Zasada efektywności: określa związek między celami a wynikami nauczania, wiąże się z oceną efektywności podejmowanych przez nauczyciela działań, skutecznością i efektywnością jego pracy w procesie planowania i realizacji procesu edukacyjnego. Służy doskonaleniu podejmowanych działań.
– Zasada współpracy z rodziną: wspólne i spójne działania przedszkola i domu w zakresie wspomagania rozwoju dziecka, z uwzględnieniem indywidualnej sytuacji dziecka i rodziny.

Stosowanie wymienionych w tabeli zasad w praktyce wymaga od nauczycieli otwartości na potrzeby każdego wychowanka, poziomu kompetencji zawodowych pozwalających na umiejętne kierowanie procesem dydaktyczno-wychowawczym i gotowości na modyfikację zaplanowanych działań, a także gotowości na współdziałanie z rodzicami, którzy są naturalnymi sprzymierzeńcami przedszkola w działaniach na rzecz dziecka. Indywidualizacji oddziaływań wobec dzieci sprzyjać będzie kreatywność i zaangażowanie nauczyciela, odejście od rutyny i pracy „na podstawie przewodnika metodycznego”, reagowanie na bieżące potrzeby dzieci, otwartość na różne sposoby podejścia do problemów, a także gotowość do ciągłego doskonalenia własnego warsztatu pracy.

Podstawa prawna:
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 27 sierpnia 2012 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz.U. z 2012 r. poz. 977 ze zm.)
Źródło:
https://www.experto24.pl/oswiata/ksztalcenie-i-wychowywanie/12-zasad-indywidualizacji-pracy-z-dzieckiem.html?cid=K000KN

ZINDYWIDUALIZOWANA ŚCIEŻKA KSZTAŁCENIA
Rozporządzenie MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie organizacji i udzielania pomocy psychologiczno – pedagogicznej w przedszkolach, szkołach i placówkach wprowadziło nowe rozwiązanie w zakresie indywidualizacji nauczania. Jest nim zindywidualizowana ścieżka kształcenia.
Przewidziana dla uczniów, którzy mogą uczęszczać do szkoły, ale ze względu na trudności w funkcjonowaniu wynikające w szczególności ze stanu zdrowia, nie mogą realizować wszystkich zajęć edukacyjnych wspólnie z oddziałem szkolnym i wymagają dostosowania organizacji i procesu nauczania do ich specjalnych potrzeb edukacyjnych.
Obejmować będzie wszystkie zajęcia edukacyjne, które są realizowane:
1. wspólnie z oddziałem szkolnym oraz
2. indywidualnie z uczniem
Zindywidualizowaną ścieżkę kształcenia będzie można organizować dla ucznia na podstawie opinii publicznej poradni, z której wynika potrzeba objęcia ucznia pomocą w tej właśnie formie.
Wniosek o jej przyznanie składa do publiczne j poradni dyrektor szkoły za zgodą rodziców ucznia lub pełnoletniego ucznia. Do wniosku o wydanie opinii należy dołączyć uzasadniającą go dokumentację, określającą w szczególności:
• trudności w funkcjonowaniu ucznia w szkole;
• wpływ przebiegu choroby – o ile uczeń ma być objęty zindywidualizowaną ścieżką ze względu na stan zdrowia – na funkcjonowanie ucznia w szkole oraz ograniczenia w zakresie jego udziału w zajęciach edukacyjnych wspólnie z oddziałem szkolnym;
• opinię nauczycieli i specjalistów prowadzących zajęcia z uczniem, o funkcjonowaniu ucznia w szkole.
Przed wydaniem opinii, obowiązkiem poradni będzie przeprowadzenie analizy funkcjonowania ucznia z uwzględnieniem efektów udzielanej mu dotychczas przez szkołę pomocy psychologiczno – pedagogicznej. Analiza ta dokonywana będzie we współpracy ze szkołą i rodzicami ucznia lub pełnoletnim uczniem
Opinia uzyskana z poradni powinna zawierać w szczególności:
• zakres, w jakim uczeń nie może brać udziału w zajęciach edukacyjnych wspólnie z odziałem szkolnym;
• okres objęcia ucznia zindywidualizowaną ścieżką (nie dłuższy niż rok szkolny);
• działania jakie powinny być podjęte w celu usunięcia barier i ograniczeń utrudniających funkcjonowanie ucznia i jego uczestnictwo w życiu szkoły.
Podjęcie powyższych działań i ich skuteczne przeprowadzenie należeć będzie do szkoły.
Zajęcia indywidualne z uczniem i wspólnie z oddziałem szkolnym prowadzić będą nauczyciele i specjaliści posiadający kwalifikacje odpowiednie do rodzaju zajęć.
Tygodniowy wymiar godzin realizowanych indywidualnie z uczniem: na wniosek rodziców ucznia lub pełnoletniego ucznia, ustala – z uwzględnieniem opinii poradni – dyrektor szkoły, biorąc pod uwagę konieczność realizacji przez ucznia całej podstawy programowej, przewidzianej na dany etap edukacyjny.
Podczas realizacji zindywidualizowanej ścieżki, należy dostosować metody i formy realizacji programu nauczania do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych ucznia i do jego możliwości psychofizycznych. Szczególnie należy uwzględnić potrzeby ucznia wynikające z jego stanu zdrowia.
Analizując zapisy w rozporządzeniu dotyczące zindywidualizowanej ścieżki kształcenia można łatwo wywnioskować, iż wymaga ona dodatkowego finasowania przez organy prowadzące szkoły, ponieważ kiedy uczeń objęty ścieżką realizuje indywidualnie np. matematykę, to jego klasa również uczy się tego przedmiotu. Zatem do tego samego oddziału szkolnego potrzeba więcej godzin przykładowej matematyki.
Rozwiązania w tej sprawie będą zapewne rozważane indywidualnie w przypadku każdego ucznia.
Zindywidualizowanej ścieżki kształcenia nie organizuje się dla uczniów objętych kształceniem specjalnym lub indywidualnym nauczaniem. Uczniowie objęci kształceniem specjalnym, jeżeli będzie taka potrzeba ze względu na stan zdrowia lub trudności w funkcjonowaniu w szkole, będą mieli zapisane w orzeczeniu które zajęcia mogą realizować wspólnie z klasą, a które indywidualnie lub w grupie do 5 osób. Dlatego nie wymagają dodatkowej opinii z publicznej poradni.